Innlent | mbl | 21.4.2026 | 15:30 Hveragerði og Grindavík á efsta hættustigi Hveragerði og Grindavík eru á efsta hættustigi þegar litið er til hættu af hraunflæði, samkvæmt nýrri úttekt Veðurstofunnar. Samsett mynd/mbl.is/Árni Sæberg/Eggert Freyr Bjarnason [email protected] Setja bókamerki Tengdar fréttir Eldvirkni á Reykjanesskaga Gos gæti brotist út í Hveradalabrekkunni Kristrún boðuð á fund Grindvíkinga Óljóst hver ber ábyrgð á áhættumati Sveitarstjórnar að ákveða um skólastarf Um 25 milljónir rúmmetra af kviku undir Svartsengi » Fleiri tengdar fréttir Tveir þéttbýliskjarnar, Hveragerði og Grindavík, liggja á svæðum á efsta hættustigi í nýju langtímahættumati Veðurstofu Íslands, þar sem litið er til hættu af eldgosum og hraunrennsli. Gerðar hafa verið tvær skýrslur , annars vegar um hraunavá á Reykjanesskaga og hins vegar á höfuðborgarsvæðinu. Hraunavá er sú hætta sem stafar af hraunflæði yfir land og/eða gosupptökum, en gosupptök eru sá staður þar sem kvika nær í gegnum jarðskorpu til yfirborðs og eldgos hefst. Hveragerði á efsta hættustigi vegna hraunflæðis Fram kemur í skýrslunni að hraunavá á Reykjanesskaga er mest á þeim svæðum þar sem mestar líkur eru á hættu af völdum gosupptaka, hraunflæðis eða beggja þátta. Grindavík og Hveragerði eru samkvæmt þessu á svæðum á efsta hættustigi, þ.e. þar sem hraunavá þykir mest. Undir efsta hættustigið falla svæði þar sem þykja 10% mestu líkurnar á hraunavá. Eldstöðvakerfin sem geta veitt hrauni á Hveragerði eru Hengill og Hrómundartindur. Kort sem sýnir efstu 10% líklegra áhrifasvæða þegar kemur að hraunflæði, gosupptökum og hraunflæði og innviðum. Kort/Veðurstofa Íslands Allar virkjanirnar á efsta hættustigi „Grindavík er bæði útsett fyrir mjög mikilli hættu á hraunflæði og mjög miklum líkum á gosupptökum. Staða Hveragerðis er önnur og telst einungis vera á efsta hættustigi vegna hraunflæðis,” segir í skýrslunni. „Hlutar Hafnarfjarðar eru um einum kílómetra frá svæðum á efsta hættustigi. Einnig er ljóst að nokkuð er um að mikilvægir innviðir séu staðsettir á svæðum á efsta hættustigi.“ Þá er bent á að á Reykjanesskaga séu fjórar jarðvarmavirkjanir sem nýta jarðhita frá háhitasvæðum til raforku- og/eða varmaframleiðslu. Þær eru á Reykjanesi, í Svartsengi, á Hellisheiði og Nesjavöllum, og eru allar á svæðum á efsta hættustigi. Hveragerði og nágrenni. mbl.is/Sigurður Bogi Geta valdið usla á næstu áratugum Árið 2021 hófst eldgos í eldstöðvakerfi Fagradalsfjalls á Reykjanesskaga og lauk þar með nærri 800 ára goshléi á skaganum. „Nú þegar nýtt gosskeið er hafið á Reykjanesskaga blasir nýr veruleiki við íbúum Reykjanesskaga. Auknar líkur eru á að eldgos, hraunflæði og aðrar afleiðingar kvikuhreyfinga geti valdið usla á skaganum á næstu áratugum,” segir í skýrslunni. „Því er mikilvægt að vinna langtímahættu- og áhættumat vegna eldfjallavár á Reykjanesskaga, þar sem fjallað er um hættu og áhættu vegna kvikuhreyfinga, eldgosa, sprunguhreyfinga og jarðskjálfta.“ Frétt af mbl.is Fimm ár liðin frá fyrsta gosinu í um 800 ár Þetta kort sýnir líkur á gosupptökum í samhengi við mikilvæga innviði. Kort/Veðurstofa Íslands Mjög litlar líkur á gosupptökum á stærstum hluta höfuðborgarsvæðisins Veðurstofan hefur gefið út aðra skýrslu fyrir hraunavá á höfuðborgarsvæðinu eins og áður sagði. Þar kemur fram að eldstöðvakerfi Krýsuvíkur og Brennisteinsfjalla valdi hraunavá á höfuðborgarsvæðinu. Hraun með upptök innan beggja eldstöðvakerfa hafi runnið inn á núverandi byggð svæði höfuðborgarsvæðisins á sögulegum tíma, þ.e. eftir landnám, og á nútíma, þ.e. á síðustu um 10 þúsund árum. Í skýrslunni segir að á stærstum hluta höfuðborgarsvæðisins séu líkur á gosupptökum metnar mjög litlar en líkurnar aukist til suðausturs í átt að eldstöðvakerfum Krýsuvíkur og Brennisteinsfjalla. Hraun vellur upp úr gossprungu í Sundhnúkagígaröðinni á síðasta ári. mbl.is/Eggert Jóhannesson Í suðausturhluta Hafnarfjarðar eru svæði þar sem líkur á gosupptökum eru metnar töluverðar til miklar, auk þess sem líkurnar eru töluverðar á litlu svæði innan marka Garðabæjar. Innan óbyggðs upplands Kópavogsbæjar eru jafnframt svæði þar sem líkur á gosupptökum eru metnar miklar. Krýsuvík, í landi Hafnarfjarðarbæjar, er sömuleiðis á svæði sem er mjög útsett fyrir gosupptökum og á afmörkuðum svæðum innan þess eru líkur á gosupptökum metnar mjög miklar. Kort/Veðurstofa Íslands Meiri líkur þegar nær dregur eldstöðvakerfum „Metnar líkur á gosupptökum eru mestar innan þeirra sveitarfélaga sem liggja næst eða jafnvel að hluta innan þessara eldstöðvakerfa,” segir í skýrslunni. Líkur á gosupptökum innan sveitarfélagamarka Hafnarfjarðar eru metnar mjög miklar þar sem land sveitarfélagsins liggur næst Krýsuvíkurkerfinu. „Innan lands sveitarfélaganna Hafnarfjarðarbæjar og Garðabæjar eru töluverðar líkur á gosupptökum í u.þ.b. 3–4 km fjarlægð frá útjaðri byggðar. Óbyggt uppland Kópavogsbæjar er á svæði þar sem líkur á gosupptökum eru metnar miklar, þar sem land sveitarfélagsins liggur innan Brennisteinsfjallakerfisins.“ Fimm hraunrennslisleiðir að byggð höfuðborgarsvæðis Líkur á hraunflæði eru metnar mjög litlar til litlar á meginhluta höfuðborgarsvæðisins en líkurnar aukast til suðausturs, rétt eins og líkur á gosupptökum. Meiri líkur eru á hraunflæði í dalbotnum en á fjallshryggjum. Á heildina litið eru fimm megin hraunrennslisleiðir að byggð höfuðborgarsvæðisins: Meðfram Krýsuvíkurvegi inn á Vellina og að Straumsvík í Hafnarfirði. Meðfram Kaldárselsvegi/Lækjarbotnum í átt að Hafnarfjarðarhöfn og Urriðakotsvatni. Meðfram Bruna, Vífilsstaðahrauni og Garðahrauni í átt að Garðabæ. Um Heiðmörk að Elliðavatni og niður Elliðaárdal. Meðfram þjóðvegi frá Hengli að Elliðavatni og þaðan niður Elliðaárdal. Frá svæðinu í kringum Krýsuvík. mbl.is/Árni Sæberg Hafnarfjörður berskjaldaðastur „Hafnarfjarðarbær er það sveitarfélag á höfuðborgarsvæðinu sem er berskjaldaðast fyrir hraunflæði en líkur á hraunflæði eru víða metnar miklar. Vatnsbólið í Kaldárbotnum og frístundabyggð í Gráhelluhrauni eru dæmi um svæði þar sem líkur á hraunflæði eru metnar miklar. Hluti Vallanna er einnig á svæðum þar sem metnar eru töluverðar líkur á hraunflæði,” segir í skýrslunni. „Stórir hlutar Krýsuvíkur í Hafnarfirði og nokkur hluti óbyggðs upplands Kópavogsbæjar eru einnig á svæðum þar sem líkur á hraunflæði eru metnar töluverðar til miklar. Líkur á hraunflæði í suðausturhluta Garðabæjar eru metnar töluverðar til miklar en stærstur hluti sveitarfélagsins er þó á svæði þar sem líkur á hraunflæði eru metnar mjög litlar til nokkrar. Byggt svæði Kópavogsbæjar, Reykjavíkurborg og Mosfellsbær eru öll á svæðum þar sem líkur á hraunflæði eru metnar mjög litlar til nokkrar. Seltjarnarnes, Kjósarhreppur og Kjalarnes eru í mjög lítilli hættu vegna hraunflæðis.” Jarðsagan lykillinn að verkefninu Skýrslunum er ekki ætlað að segja til um hvenær gýs næst eða hvort hraun rennur á tiltekin svæði á næstu árum heldur er þeim ætlað að aðstoða við skipulagningu byggðar og landnýtingar, sagði Gro Birkefeldt Møller Pedersen, sérfræðingur í eldfjallafræði, þegar skýrslurnar voru kynntar fjölmiðlum. Hún sagði jarðsöguna á Reykjanesskaga hafa verið lykilinn að vinnslu skýrslnanna og benti á að hraun frá sjö eldstöðvakerfum hefði mótað landslagið á skaganum. Innan athugunarsvæðisins vegna hættumatsins er að finna eldstöðvakerfin Reykjanes, Svartsengi, Fagradalsfjall, Krýsuvík, Brennisteinsfjöll, Hengil og Hrómundartind og alls liggja 16 sveitarfélög að hluta eða öllu leyti innan þess, að því er segir í skýrslunni um hraunavá á Reykjanesskaga. Frétt af mbl.is Verstu sviðsmyndir Reykjaneselda Eldstöðvakerfin á Reykjanesskaganum eru sjö talsins. Kort/Veðurstofa Íslands Meginmarkmiðið að draga úr tjóni Hildigunnur H.H. Thorsteinsson, forstjóri Veðurstofunnar, sagði meginmarkmiðið með verkefninu vera að draga úr tjóni, m.a. af völdum jarðskjálfta, sprungna, hrauna, gasmengunar og gjóskufalls. Hún tók fram að niðurstöðurnar svöruðu því ekki hvað teldist vera svokölluð ásættanleg áhætta en að þær væru innlegg í þá umræðu. Hún sagði niðurstöðurnar ekki koma á óvart en vonandi væru þær skýrar og hægt að nýta þær vel í framtíðinni. Frétt af mbl.is „Þetta er sú sviðsmynd sem við hræddumst mest“ Hildigunnur H. H. Thorsteinsson, forstjóri Veðurstofu Íslands. „Niðurstöður verkefnisins má nota til stuðnings við ákvarðanatöku þar sem staðbundnar líkur geta gefið vísbendingu um hvort einn staður sé meira eða minna berskjaldaður fyrir hraunflæði en annar,” segir í skýrslunni um hraunavá á Reykjanesskaga. „ Hins vegar liggur ekki fyrir regluverk (þegar þetta er ritað) um viðunandi eða ásættanlega áhættu hvað varðar hraunavá og því er um að ræða leiðbeinandi upplýsingar sem nýta má til skynsamlegrar ákvörðunartöku um skipulag og góða landnýtingu. ” Nánari lýsing á hraunavá einstakra bæja og svæða verður aðgengileg síðar í sérstökum skýrslum fyrir höfuðborgarsvæðið, Suðurnes og vesturhluta Árnessýslu auk þess sem gögn eru aðgengileg í kortasjá verkefnisins, www.eldfjallava.is . Frétt af mbl.is Gos gæti brotist út í Hveradalabrekkunni Tengdar fréttir Eldvirkni á Reykjanesskaga Gos gæti brotist út í Hveradalabrekkunni Kristrún boðuð á fund Grindvíkinga Óljóst hver ber ábyrgð á áhættumati Sveitarstjórnar að ákveða um skólastarf Um 25 milljónir rúmmetra af kviku undir Svartsengi » Fleiri tengdar fréttir Blogga um frétt Nýjast á mbl.is » KAPP og Laxey skrifa undir samning Frumvarp um sóttvarnalög samþykkt Sigríður Björk svarar Vísi fullum hálsi Gos gæti brotist út í Hveradalabrekkunni Hveragerði og Grindavík á efsta hættustigi Umræðan Homo Reykjavicus Strætó nægir að vera við stýrið – seljum vagna og rekstur Meira í Umræðunni » Fleira áhugavert Fékk lögreglubakteríuna fyrir norðan Hugrekkið kostaði hana lífið Leyndardómur aðlögunarinnar Bílvelta á Hringbraut Mest lesið Í gær Í vikunni Sérsveitin kölluð út á Akureyri Stórfelld skemmdarverk unnin í Hveragerði Andlát: Birgir Valur Ágústsson Bílvelta á Hringbraut Næsta skref hljóti að vera að banna bíópopp Hiti gæti náð allt að 20 stigum „Ef þetta væri lyf þá væru allir á því“