Í nýrri skýrslu hagtalnanefndar, sem falið var að fjalla um áskoranir og tækifæri í umgjörð hagtölugerðar hér á landi, er bent á ýmsa veikleika Hagstofunnar. Nefndin kemst að þeirri niðurstöðu að innlend hagtölugerð skorti skýra og formlega umgjörð. Samhæfing hagtölugerðar sé þá mjög takmörkuð og við núverandi skipan sé ekkert skipulagt innlent hagtölukerfi til staðar. Þá séu gæði lykilhagtalna undir þrýstingi vegna breytinga í gagnaöflun, notkunar stjórnsýslugagna af óljósum gæðum og versnandi svarhlutfalls í einstaklingskönnunum. Bent er á að þjóðhagsreikningar hafi tekið óvenjumiklum breytingum milli birtinga á árunum 2021-2025, einkum vegna veikra eða seinkaðra gagna um fjármunamyndun og utanríkisviðskipti. Einnig er bent á að mannfjöldatölur hafi verið verulega ofmetnar og að skortur sé á upplýsingum um störf á íslenskum vinnumarkaði. Þá hafi útreikningur vísitölu neysluverðs einnig orðið flóknari og krafist nýrrar aðferðarfræði. Nefndin leggur til fjórar tillögur til úrbóta. Fyrsta tillagan snýr að því að styrkja Hagstofu Íslands sem miðstöð hagtölugerðar, önnur tillagan felur í sér að koma á fót innlendu hagtölukerfi, þriðja tillagan er að efla skipulag innlenda hagtölukerfisins og loks felst í fjórðu tillögunni skilvirk útgáfa opinberrar tölfræði. Nefndin var skipuð í kjölfar þess að í ljós kom að tölur um fjölda starfandi í ríkisstofnunum reyndust ofmetnar, en einstaklingar sem voru í fæðingarorlofi frá vinnu voru skilgreindir sem starfsfólk ríkisstofnana í stað þess að vera skilgreindir í því rekstrarformi sem þeir unnu í áður en þeir fóru í fæðingarorlof. Leiðréttingarnar hafa verið mikið fleiri í gegnum tíðina. Í skýrslu forsætisráðherra sem fjallaði meðal annars um áreiðanleika ýmissa hagtalna og kom út fyrr í ár er farið yfir nokkrar leiðréttingar sem Hagstofan hefur þurft að gefa út frá árinu 2020. Til dæmis leiddi manntal 2021 í ljós verulegt ofmat á íbúafjölda. Mest hefur þó farið fyrir leiðréttingum á landsframleiðslu, eða hagvexti. Í þónokkrum tilvikum nemur breytingin meiri en 0,5 prósentustigum en mest um 2,4%. Vísað var til þess að erfitt hafi reynst að spá fyrir um ákveðna undirliði landsframleiðslu, sérstaklega tengt mati á fjármunamyndun. Þar að auki hafi skekkjur í stjórnsýslugögnum sem notuð eru til grundvallar útreikningum haft töluverð áhrif, en þar vega þyngst skekkjur í tollagögnum sem hafa haft þau áhrif að ítrekað hefur þurft að endurskoða tölur um utanríkisviðskipti og þá sérstaklega vöruútflutning. Nánar er fjallað um málið í Viðskiptablaðinu . Áskrifendur geta lesið fréttina í heild hér .