Meðalverð á landaðri loðnu til frystingar á Íslandi á yfirstandandi fiskveiðiári var 80,64 kr/kg, samkvæmt gögnum Verðlagsstofu. Meðalverð á landaðri loðnu í Færeyjum er meira en þrisvar sinnum hærra, eða 250 kr/kg. Þetta kemur fram í svörum Hönnu Katrínar Friðrikssonar atvinnuvegaráðherra við fyrirspurn sem Eydís Ásbjörnsdóttir, þingmaður Samfylkingarinnar í Norðausturkjördæmi, beindi til hennar á Alþingi. Gunnþór Ingvason, forstjóri Síldarvinnslunnar og formaður Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, dregur í efa að vinnslur í Færeyjum sem greiddu þessi verð komi vel út úr þeim kaupum. Eydís fór einnig fram á sundurliðun meðalverðs átta stærstu sjávarútvegsfyrirtækja á Íslandi á heildarmagni loðnu til frystingar væri fiskveiðiárið 2025/2026. Upplýsingar um meðalverð í Færeyjum fengust frá Vørn, stofnun sem sér um fiskveiðieftirlit og björgunarstörf í færeyskri lögsögu. Atvinnuvegaráðherra gerir þá fyrirvara í svari sínu að reglulegur frestur til að skila vigtar- og ráðstöfunarskýrslum til Fiskistofu séu allt að einn mánuður og 20 dagar. Þar sem landanir loðnu á yfirstandandi fiskveiðiári séu að mestu síðustu tvo mánuði sé ekki hægt að tryggja að um sé að ræða heildstætt yfirlit yfir verðmæti og ráðstöfun aflans. 33% af áætluðu skilaverði „Samkvæmt kjarasamningum sjómanna og útvegsmanna frá 6. febrúar 2024 byggist uppgjör til sjómanna á uppsjávarveiðum á umsömdu hlutfalli af áætluðu skilaverði afurða. Fyrirtæki hafa síðan allt að tvo mánuði til að skila lokauppgjöri til sjómanna. Það verð sem kemur fram í vigtar- og ráðstöfunarskýrslum, innsendum til Fiskistofu og sem þessi gögn byggja á, getur breyst eftir að lokauppgjör liggur fyrir,“ segir í svari atvinnuvegaráðherra. Þar segir einnig að birting eða frekari miðlun á sundurliðun niður á fyrirtæki gæti verið háð takmörkunum, meðal annars vegna samkeppnissjónarmiða. Í svari ráðherra eru meðalverðin því ekki tilgreind á nafngreind fyrirtæki. Skýrar reglur gilda Gunnþór Ingvason, forstjóri Síldarvinnslunnar í Neskaupsstað og formaður Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi, kveðst draga í efa að vinnslur í Færeyjum sem greiddu þessi verð komi vel út úr þeim kaupum. Gunnþór Ingvason, forstjóri Síldarvinnslunnar. Hann segir alveg skýrar reglur gilda um verðlagningu milli útgerða og sjómanna þar sem veiðar og vinnsla eru á sömu hendi. Á því sé tekið í kjarasamningum milli sjómanna og útgerðar. „Þegar kemur að uppsjávarfiski þá er tekið á því í samningum á milli sjómanna og útgerðar. Þar er skýrt að verð fyrir uppsjávarfisk til manneldis skuli nema að lágmarki 1/3 af skilaverði afurða, þ.e. því sem kemur út úr afurðum. Þannig er verðlagningin til sjómanna beintengd afurðaverðum.“ Hann segir að nýliðin loðnuvertíð sé engin undantekning frá því en á vertíð eins og í vetur hafi verið framleitt mikið magn á stuttum tíma. „Sölum er ekki lokið nema að hluta framleiðslunnar. Það liggur fyrir að það er ákveðin óvissa með verðlagningu stórs hluta afurða frá vertíðinni í vetur,“ segir Gunnþór. Verðlagning tengd afurðaverði eðilileg „Ég tel að vera með verðlagningu beintengda afurðaverði sé eðlilegt og eigi frekar að stuðla að gagnsæi en hinu. Sjómenn og verðlagsstofa hafa aðgang að gögnum og gera úttektir á þessu. Auk þess liggja verð fyrir í útflutningstölum og er hægt að skoða þau þar. Þannig að ég tel þetta kerfi í raun tryggja ákveðið gagnsæi. Þetta fyrirkomulag tel ég að hafi reynst vel en að sjálfsögðu má örugglega sníða af einhverja vankanta.“ Gunnþór segir að á stórum vertíðum þar sem mikil verðmæti eru framleidd á stuttum tíma sé eðlilegt að bíða þurfi með lokauppgjör. Það sé sambærilegt ferli og gildir með uppgjör á frystitogurum. „Ef miðað er við þau verð sem verðlagsstofa birti Alþingi þá er ljóst að fyrirtækin eru að reikna með 204 til 270 kr./kg. í skilaverð fyrir loðnuna sé miðað við 33%. Það kemur líka fram ákveðin munur milli framleiðenda sem stafar væntanlega af mismunandi mati á mörkuðum. Það er alveg ljóst að vinnslur á Íslandi standa ekki undir verði sem er 240 krónur. Ég dreg í efa að þær vinnslur í Færeyjum sem greiddu þessi verð komi vel út úr þeim kaupum. Mikill verðmunur er ekki einskorðaður við uppsjávarfisk við erum að sjá þetta á útflutningi á óunnum fiski þar sem við erum oft að fá hærri verð fyrir óunninn fisk heldur en vinnslan hér heima skilar okkur.“