Fasteignaskattar sveitarfélaga á atvinnuhúsnæði hafa hækkað um 50% að raunvirði á tíu árum sem er ríflega tvöföldun að nafnvirði. Skattheimta sveitarfélaganna nam 40 milljörðum króna í fyrra og er með því hæsta sem þekkist í alþjóðlegum samanburði. Þetta kemur fram í nýrri greiningu Samtaka iðnaðarins (SI). Í greiningunni er bent á að þetta bæði skaði samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs og dragi úr verðmætasköpun hagkerfisins. Skattarnir námu í fyrra um 0,8% af landsframleiðslu, sem er tvöfalt hærra en að jafnaði í ríkjum OECD þar sem þeir eru 0,4%. Hlutfall fasteignaskatta á atvinnuhúsnæði er mun hærra hér en á hinum Norðurlöndunum. Í Noregi eru þeir 0,2% af landsframleiðslu, 0,3% í Svíþjóð og 0,4% í Finnland. „Samtök iðnaðarins telja að sveitarfélög eigi ekki að nýta hækkun fasteignaverðs til að auka skattbyrði atvinnulífsins. Samtökin telja það til fyrirmyndar þegar sveitarfélög bregðast við hækkun fasteignamats með samsvarandi lækkun skattprósentu og hvetja önnur sveitarfélög eindregið til að fylgja því fordæmi,“ segir í greiningunni. Þá segir að fasteignaskattar sveitarfélaga á atvinnuhúsnæði hafi á síðustu árum aukist umfram vöxt verðmætasköpunar hagkerfisins og veltu fyrirtækja. Skattarnir hafi hækkað 35% umfram vöxt veltu og hlutfall þeirra farið úr 0,7% í 0,8% af landsframleiðslu á síðustu tíu árum. Skattlagningin hafi því orðið sífellt meira íþyngjandi fyrir atvinnurekendur hér á landi. Gallað tekjuöflunartæki Samtökin segja fasteignaskatta vera gallað tekjuöflunartæki. Að óbreyttri skattprósentu hækki álögur sveitarfélaganna samhliða hækkandi fasteignaverði en sveitarfélög hafi talsvert um það að segja hvernig fasteignaverð þróast. Skattarnir geti því hækkað hratt, líkt og raunin hafi verið á síðustu árum, eingöngu vegna þess að húsnæðisverð hækkar. „Þess má geta að skortur á lóðum og tafir í skipulagsferli og leyfisveitingum sveitarstjórna hafa verið mikið vandamál hér á landi á síðustu árum, sem hefur haldið aftur af uppbyggingu og framboði. Á sama tíma hefur húsnæðisverð hækkað verulega,“ segir í greiningu SI. Bent er á að fasteignaskattar sveitarfélaga á atvinnuhúsnæði leggist á fyrirtækin óháð afkomu eða vexti. Svo dæmi sé tekið þurfi fyrirtæki sem rekið er með tapi eða stendur frammi fyrir samdrætti að greiða skattana. Þeir geti þannig aukið verulega á erfiðleika fyrirtækja í niðursveiflu, sem sé mikill galli. „Fasteignamat atvinnuhúsnæðis í ár er samtals 2.449 milljarðar króna. Þar af er iðnaðarhúsnæði metið á 967 milljarða króna, eða 39% af heildarverðmæti atvinnuhúsnæðis í landinu. Fasteignaskattar eru því þungbærir fyrir iðnfyrirtæki landsins og draga úr atvinnu- og verðmætasköpun greinarinnar.“ 64% telja mjög mikilvægt að lækka fasteignaskatta Samkvæmt könnun sem SI létu gera meðal félagsmanna sinna telja 64% stjórnenda iðnfyrirtækja mjög mikilvægt fyrir reksturinn að fasteignaskattar á atvinnuhúsnæði verði lækkaðir. Um 20% til viðbótar telja að það skipti í meðallagi miklu máli. Aðeins 16% stjórnenda telja að það skipti litlu eða engu máli. Tæplega helmingur með skattinn í botni Tæplega helmingur sveitarfélaga hér á landi innheimtu á síðasta ári fasteignaskatt á atvinnuhúsnæði samkvæmt lögbundnu hámarki sem nemur 1,65%. Í greiningu SI segir að á undanförnum árum hafi stjórnvöld í nokkrum af stærstu sveitarfélögum landsins brugðist við hækkun fasteignamats með því að lækka álagningarhlutfallið á móti. Í því samhengi megi benda á Kópavog og Hafnarfjörð, þar sem skattprósentan sé nú lægst meðal 10 umfangsmestu sveitarfélaga landsins í álagningu fasteignaskatta á atvinnuhúsnæði. „Fasteignamat atvinnuhúsnæðis hækkaði um 5,4% á milli áranna 2025 og 2026. Miðað við óbreytta meðalálagningu merkir það viðbótar skattlagningu upp á ríflega 2,1 milljarð króna. Tíu umfangsmestu sveitarfélög landsins í innheimtu fasteignaskatta á atvinnuhúsnæði fá til sín um 82% af heildar tekjum af þessum sköttum. Fimm þeirra lækka álagningarprósentu sína smávægilega á milli ára 2025 og 2026. Það eru Akureyrarbær (úr 1,63% í 1,61%), Garðabær (úr 1,52% í 1,49%) og Sveitarfélagið Árborg (úr 1,65% í 1,63%), Kópavogsbær (úr 1,40% í 1,39%) og Hafnarfjarðarkaupstaður (úr 1,387% í 1,367%). Meðal álagning fasteignaskatta á atvinnuhúsnæði í landinu lækkar lítillega við þetta en ekki nægjanlega til að vega upp á móti hækkun fasteignamats á milli ára.“ Reykjavíkurborg haldi sinni álagningu óbreyttri á milli ára í 1,60% og áætli að skatttekjur borgarinnar fari úr ríflega 19 milljörðum króna í fyrra í nær 20 milljarða króna í ár en um helmingur allra fasteignaskatta sveitarfélaga af atvinnuhúsnæði rennur í borgarsjóð Reykjavíkur. Skattprósentan þar sé nálægt áðurnefndu lögbundnu hámarki. „Mjög takmarkaður vilji hefur verið þar til að lækka þessar íþyngjandi álögur á atvinnulífið. Þróun síðustu ára sýnir jafnframt að uppbygging nýs atvinnuhúsnæðis hefur verið hlutfallslega örari í sveitarfélögum utan Reykjavíkur, sem má að hluta rekja til hagstæðara rekstrarumhverfis,“ segir að lokum í greiningu Samtaka iðnaðarins.