Forsvarsmenn smásölufyrirtækisins Haga, móðurfélags Bónuss, Hagkaups og Olís, segja ástæðu til að hafa áhyggjur af vaxandi tilhneigingu stjórnvalda til að mæta verðbólgu með auknum inngripum og íþyngjandi kröfum á samkeppnismörkuðum. „Óljósar kröfur, aukið skrifræði og tortryggni í garð atvinnurekstrar skapa kostnað sem hætt er við að komi niður á neytendum að lokum, hvort sem það birtist í hærra verði, minni skilvirkni eða minni getu fyrirtækja til að fjárfesta og bæta þjónustu,“ segir í ávarpi Finns Oddssonar og Eiríks S. Jóhannssonar, forstjóra og stjórnarformanns Haga í nýrri ársskýrslu félagsins. Þeir benda á að ytra umhverfi sé krefjandi um þessar mundir, m.a. vegna áhrifa stríðsátaka í Mið-Austurlöndum á olíuverð og aðfangakeðjur sem geti haft áhrif á innkaupsverð hérlendis. „Olía er ekki aðeins mikilvægur orkugjafi í samgöngum, flutningum og framleiðslu, heldur einnig hráefni í fjölda vara, meðal annars umbúðir. Áhrif slíkra þátta birtast oft smám saman, en þau skila sér að lokum inn í kostnað fyrirtækja og tilheyrandi áskorunum í rekstri.“ Finnur og Eiríkur segja að við þessar kringumstæður sé ástæða til að hafa áhyggjur af vaxandi tilhneigingu stjórnvalda til að mæta verðbólgu með auknum inngripum og íþyngjandi kröfum á samkeppnismörkuðum. Þeir virðast þar m.a. vísa í ráðstöfun ríkisstjórnarinnar að fela Samkeppniseftirlitinu að hafa sérstakt eftirlit með því að olíufyrirtækin skili tímabundinni lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti að fullu til neytenda og veita ráðherra heimildir til verðstýringar og hámarksálagningar á þessum markaði. Sjá einnig Daði bendir á olíufélögin og bíla­um­boðin Í þessum efnum má einnig rifja upp að Daði Már Kristófersson fjármálaráðherra varði sig fyrir gagnrýni á áhrifum breyttrar gjaldtöku hins opinbera af rekstri og kaupum ökutækja á verðbólgu í janúar og beindi sökinni á álagningu olíufyrirtækja og bílaumboða. Finnur og Eiríkur segja fyrirtæki á dagvöru- og eldsneytismarkaði starfa í opnu og virku samkeppnisumhverfi. „Við skiljum auðvitað vel að stjórnvöld leiti leiða til að verja heimilin gegn verðbólgu, enda leggja fá fyrirtæki meira af mörkum á því sviði en Hagar. Það er hins vegar varhugavert ef ábyrgð á verðbólgu er að verulegu leyti færð yfir á atvinnulífið, þegar hún á sér einnig rætur í opinberum álögum, skattlagningu, reglubyrði og kostnaðarhækkunum sem fyrirtæki hafa takmarkaða stjórn á.“ Vilja nýta innviði Haga til að styðja við innlenda framleiðslu Í ávarpinu segjast þeir stoltir af því að Hagar sé stærsti viðskiptavinur íslenskra bænda og framleiðenda, hvort sem horft er til grænmetis, kjötmetis, mjólkurvara eða annarrar innlendrar framleiðslu til dagvörumarkaðar. „Þrátt fyrir skýran stuðning við innlenda framleiðslu er nauðsynlegt að horfast í augu við að verðhækkanir á innlendri vöru, ekki síst landbúnaðarafurðum, hafa átt of stóran þátt í hækkun dagvöruverðs á undanförnum misserum. Þetta vekur upp spurningar um hvernig megi ná niður framleiðslukostnaði og bæta hagkvæmni í virðiskeðjunni og hvort stærð, þekking og innviðir Haga geti nýst enn betur til að styðja við innlenda framleiðslu og skapa hagkvæmari leið vöru frá framleiðanda til neytanda.“ Þeir segja Haga hafa þegar stigið skref í þessa átt, t.d. með fyrirhuguðum flutningi Ferskra kjötvara og Eldum rétt í nýja aðstöðu við Álfabakka. Með henni aukist framleiðslugeta Haga á ákveðnum sviðum og betri forsendur skapist til vöruþróunar, hagkvæmni og nýtingar. Þá hafi félagið dýpkað samstarf við bændur, m.a. í framleiðslu á holdanautakjöti, þar sem góður árangur hefur náðst að þeirra sögn í aukinni framleiðni og bættum gæðum afurða. „Við sjáum tækifæri til að nýta innviði og sterka stöðu Haga til að auka hagkvæmni í innlendri framleiðslu og bjóða viðskiptavinum lægra verð, meiri gæði og vörur með skýran uppruna í sveitum landsins.“