Í erindi á málþingi um Grænland , sem haldið var í Háskólanum á Akureyri nýlega, rakti Rachael Lorna Johnstone, prófessor í lögfræði við HA og sérfræðingur í heimskautarétti, fullveldis- og sjálfstæðisbaráttu Grænlendinga sem á sér langa sögu. Trump er til dæmis ekki fyrsti Bandaríkjaforsetinn sem ásælist landið, en slagurinn við Trump sé ef til vill enn ein birtingarmynd á sjálfstæðisbaráttu Grænlendinga. „Já, þetta er örugglega nýr kafli í því hvernig fólk á Grænlandi er að ræða um framtíðina. Það hefur verið mjög opið fyrir meira samstarf við Bandaríkin og bandarísk fyrirtæki, til dæmis í námuvinnslu. Og það er bara opið í varnarsamningi milli Danmerkur, Grænlands og Bandaríkjanna og leyfir Bandaríkjamönnum að halda alls konar æfingar alls staðar á Grænlandi. Og það hefur aldrei verið vandamálið.“ Bandaríkjamenn séu að kalla eftir einhverju sem þeir hafi nú þegar í varnarsamningi Þegar nú blossar upp aftur umræðan um þjóðaröryggi og hernaðarlegt mikilvægi Grænlands, sé það undarlegt að Bandaríkjamenn kalli eftir einhverju sem þeir hafi nú þegar í varnarsamningi. Og í umræðunni um námavinnslu og auðlindir sé þar greið leið fyrir bandaríska fjárfesta að hefja starfsemi á Grænlandi. Enda hafi Grænlendingar kallað eftir fjárfestingum frá öðrum löndum, Bandaríkjunum þar á meðal. Bandarískir fjárfestar hafi hins vegar ekki sýnt því neinn sérstakan áhuga að fjárfesta í Grænlandi. Það gæti þó breyst við aukna umræðu og þekkingu á Grænlandi. Hins vegar sé afar dýrt að hefja námuvinnslu á Grænlandi, og það fæli frá. „En þetta er enn þá mjög erfitt og dýrt og tekur mjög langan tíma að fjárfesta til dæmis í námuvinnslu. Það eru mjög strangar reglur sem Grænlendingar hafa sett og þeir hafa frá 2009 vald til að setja allar reglur um námuvinnslu. Og það tekur langan tíma að fara í gegnum umhverfismat og félagslegt mat og þetta er dýrt. Það eru svæði í heiminum sem eru enn þá ódýrari fyrir alla svona námuvinnslu.“ Aðjúnkt við Háskóla Grænlands segir að samskiptin við Danmörku og umræðan um Trump og Bandaríkin hafi tekið dýrmætan tíma frá öðrum þjóðhagslega mikilvægum málum Grænlendinga. Þá hafi þetta haft mikil áhrif á almenning í Grænlandi, börnin ekki síst. Umræðan um Trump og Bandaríkin hefur mikil áhrif á almennt líf í Grænlandi Rachael starfar reglulega á Grænlandi sem aðjúnkt við Háskóla Grænlands. Hún segist ekki tala grænlensku og þrátt fyrir að geta lesið dönsku eigi hún ekki auðvelt með að halda uppi samræðum á dönsku. Hún fari því varlega í að fullyrða hvernig Grænlendingar ræða sín á milli um atburði síðustu mánaða. En hjá svo fámennri þjóð sé alveg ljóst að þessi mál, samskiptin við Danmörku og umræðan um Trump og Bandaríkin, taki bæði tíma og orku frá þjóðhagslega mikilvægum málum sem Grænlendingar vildu miklu frekar vera að verja tíma sínum í núna. „Til dæmis er ríkisstjórnin mjög upptekin við að ræða við Danmörku, Evrópu og Bandaríkin, en hins vegar vilja þau kannski leggja meiri áherslu á menntakerfið eða velferðarkerfið. Svo mér finnst þetta hafa áhrif á svona dagleg mál. Í fréttamiðlum er sagt frá börnum sem eru í miklu uppnámi og þau geta ekki unnið í tímum í skólanum af því þau heyra kannski í flugvél og hugsa; heyrðu, þetta eru Bandaríkjamenn að koma. Svo þetta hefur áhrif á alla. Það er líka fólk sem segir; við vitum ekki hver framtíð okkar er, við getum ekki tekið því rólega, við getum ekki bara haldið áfram eðlilegu starfi eða fjölskyldulífi af því að við erum öll svo upptekin af því að hugsa um þetta og ræða um þetta.“ Samstaða um sjálfstæði á grænlenska þinginu en ágreiningur um hvaða leið skuli fara Umræðan um sjálfstæði Grænlands var áberandi í aðdraganda þingkosninganna þar í mars. Rachael segir að á grænlenska þinginu sé samstaða um sjálfstæði frá Danmörku, en misjafnt sé á milli flokka hver leiðin að því ætti að vera. „Eitt sem er mjög áhugavert í Grænlandi er að allir fimm flokkarnir sem eru í Inatsisartut, alþingi þeirra, eru á sama máli um framtíðina og þeir vilja taka meiri ábyrgð og meira vald. Þeir eru hins vegar ósammála um hve hratt eigi að gera þær breytingar. Rökstuðningur Naleraq, sem er í stjórnarandstöðu, fyrir því að taka ekki þátt í þjóðstjórn snýst nákvæmlega um það að þeir vilja fara mjög hratt í þær breytingar að verða sjálfstætt ríki. Hinir fjórir vilja fara hægar í sakirnar. Og forsætisráðherrann Jens-Frederik Nielsen kallar þetta „að flýta sér hægt.“ „Og finnst þér á Grænlendingum sjálfum að þeir vilji flýta sér hægt eða vilja þeir fara hratt?“ „Við getum bara að skoðað tölur frá síðustu kosningum, sem fóru fram 11. mars 2025. Þá var svolítið áhugavert að sjá að rúmlega tuttugu og fimm prósent kusu Naleraq, sem er miklu meira en áður, en þeir vilja fara mjög hratt í að breyta stjórnarskrá. Hinsverg var vann Demokratiit sigur og þeir vilja taka þessu rólega. Þannig að þetta er nokkuð jafnt, mjög stór hluti demókrata sem vill taka þessu rólega og svo hluti hinum megin í Naleraq, sem vilja taka skrefið strax.“ Þjóðaratkvæðagreiðsla á Grænlandi ráði úrslitum um sjálfstæði Og Grænlendingar hafi fullan rétt á taka sjálfir ákvörðun um að verða sjálfstæð þjóð. Á það leggi þeir ríka áherslu hvar sem þeir koma, hvort sem þeir eru að ræða við Bandaríkin, Ísland, eða hvar sem þeir velja að leggja áherslu á eigin ákvörðunarrétt til að velja sína framtíð. Og sama hvernig dönsk yfirvöld bregðist við slíkri ákvörðun grænlensku þjóðarinnar, þá sé bundið í lög hvað þá taki við. „Samkvæmt sjálfsstjórnarlögunum frá 2009 er ferli sem byrjar með viðræðum milli ríkisstjórna Dana og Grænlendinga. Svo er þetta lagt fyrir alþingi í Grænlandi, þá er þjóðaratkvæðagreiðsla í Grænlandi og svo fer þetta aftur til Folketinget, alþingis Dana. En það sem er áhugavert er að formlega á Folketinget að taka síðustu ákvörðun, þeir eiga að kjósa um þetta. En ef við köfum í skilning og skilgreiningu á Grænlendingum sem þjóð, og lög um þjóðarétt, þá er í raun ekki hægt fyrir Folketinget að taka af skarið. Þeir eiga að virða þennan rétt. Og mér finnst líka áhugavert, og er skilningur og viðurkenning á að Grænlendingar eigi þennan rétt, að þjóðaratkvæðagreiðsla fer aðeins fram í Grænlandi. Hún fer ekki fram í Danmörku eða í Færeyjum.“