Fréttin er samstarf Spegilsins og Austurfréttar Þótt Fljótagöngum hafi verið flýtt um heilt ár frá þeim áætlunum sem Vegagerðin kynnti fyrst fyrir innviðaráðherra boðar hann enn að framkvæmdir við þau hefjist fyrr en stofnunin áætlar. Allt þarf samt að ganga upp til að áætlun stofnunarinnar standist. Aðstæður í berginu þar þykja almennt ágætar en áskoranir eru eins og mikil jarðskjálftahætta. Forgangsröðun jarðganga „risamál“ að mati ráðherrans Spegillinn og Austurfrétt fjölluðu í gær um aðdragandann að því hvernig Fjarðarheiðargöng voru slegin út af borðinu hjá innviðaráðherra í nýrri samgönguáætlun og Fljótagöng sett í efsta sæti. Beðið hafði verið eftir ákvörðun ráðherrans því ríkisstjórnin lýsti því yfir í stjórnarsáttmála sínum að rjúfa ætti kyrrstöðu í jarðgangagerð á kjörtímabilinu. Í huga ráðherrans var þessi forgangsröðun jarðganga stóra ákvörðunin því annað byggði á samgönguáætluninni frá árinu 2023. „Stóru málin sem hér eru undir, er forgangsröðun jarðganga, henni er breytt. Það er risamál. Við erum með aðra forgangsröðun og það er einfalt mál - við setjum Fljótagöng í fyrsta sæti, ekki Fjarðarheiðargöng,“ sagði Eyjólfur Ármannsson, innviðaráðherra, í umræðum um samgönguáætlun á Alþingi í janúar. Göng eini öruggi vegurinn milli Fljóta og Siglufjarðar Enginn efast um nauðsyn Fljótaganga sem verða á milli Nautadals í Fljótum að Hólsdal í Siglufirði. Veginum um Almenninga verður vart lýst öðruvísi en sem háskalegum og þegar innviðaráðherra rökstuddi ákvörðun sína sagðist hann hafa horft til sérstaklega hættulegrar náttúruvár. Vegagerðin hefur sjálf lýst veginum sem hættulegum og að engar mannlegar aðgerðir geti stöðvað þá hreyfingu sem á honum er. Eina leiðin til að leggja öruggan veg milli Fljóta og Siglufjarðar sé að fara um jarðgöng. Þegar Vegagerðin sendi innviðaráðuneytinu minnisblað í febrúar á síðasta ári var gert ráð fyrir að framkvæmdir við Fljótagöng gætu hafist vorið 2028. Með breyttri forgangsröðun hefur aukinn kraftur verið settur í undirbúningsvinnu við göngin og Vegagerðin hefur uppfært sína tímaáætlun. Taldi framkvæmdir geta hafist strax á þessu ári Vilji ráðherrans er ljós - í grein sem birtist í Bændablaðinu fyrir helgi lýsti hann því yfir að þetta verkefni væri í forgangi og stefnt væri að því að hefja framkvæmdir ekki síðar en í byrjun næsta árs. Ása Berglind Hjálmarsdóttir, þingmaður Samfylkingarinnar, var jafnvel enn bjartsýnni þegar hún ræddi forgangsröðun jarðganga í útvarpsþættinum Sprengisandi í byrjun desember. Þar sagði hún að framkvæmdir ættu jafnvel að geta hafist í lok þessa árs. Ása var líklega að vitna í orð sem Eyjólfur lét falla þegar hann kynnti samgönguáætlun á blaðamannafundi með forsætisráðherra og fjármálaráðherra. Orðrétt sagði Eyjólfur þetta: „Í efsta sæti eru Fljótagöng og stefnt er að því að hefja framkvæmdir haustið 2026 og byrja að bora 2027, helst í byrjun árs.“ Vegagerðin deilir ekki þessari bjartsýni ráðherrans. Forhönnun ganganna átti að ljúka haustið 2025 en samið var um hana í janúar á þessu ári við verkfræðistofuna COWI sem var eina fyrirtækið sem skilaði tilboði undir kostnaðaráætlun. Til að hægt væri að setja þá vinnu á fullt var beðið eftir jarðfræðiskýrslu sem ráðgjafafyrirtækið Völuberg skilaði 22. janúar og Vegagerðin birti á vef sínum fyrir helgi. Gera þarf ráð fyrir vatni og skjálftum Í henni segir að aðstæður fyrir Fljótagöng séu almennt hagstæðar en það séu þó nokkrar lykiláskoranir sem þurfi að taka tillit til við hönnun og framkvæmdir. Áskoranir eru reyndar alltaf fyrir hendi í jarðgangagerð á Íslandi; um Fjarðarheiðargöngin sagði meðal annars að bergið á gangaleiðinni væri víða brotið. Í jarðfræðiskýrslunni um Fljótagöng er lögð áhersla á að víðtæk forborun og þétting sé nauðsynleg því gera þurfi ráð fyrir verulegu vatnsinnrennsli á brotasvæðum. Þetta geti verið sambærilegar aðstæður og í Héðinsfjarðargöngunum þar sem innrennsli náði hundruðum lítra á sekúndu. Framkvæmdir um þau göng töfðust um heilt ár sem mátti að miklu leyti rekja til vatnsaga. Vatnið er líklega kalt eins og í Héðinsfjarðargöngum sem þýðir að gera verður ráð fyrir notkun efna sem hæfir lágum vatnshita. Þá þurfi að hafa til hliðsjónar að jarðskjálftavirkni á svæðinu sé mikil en göngin eru staðsett á einu mesta jarðskjálftasvæði landsins. Samkvæmt upplýsingum Spegilsins og Austurfréttar væsir þó ekkert um göngin sjálf þótt jörð skjálfi af og til. Ekkert rými fyrir utanaðkomandi tafir Vegagerðin bindur vonir við að endurskoðuð kostnaðaráætlun verði tilbúin fyrir páska en síðasta mat gerði ráð fyrir að göngin kostuðu tuttugu og einn og hálfan milljarð króna. Forhönnun ganganna á að ljúka í maí en í framhaldinu hefst verkhönnun sem áætlað er að klárist í nóvember. Í svörum sínum til Spegilsins segir Vegagerðin að í dag sé gert ráð fyrir að útboðsferli framkvæmdar hefjist í byrjun næsta árs og framkvæmdir geti þá hafist um sumarið. Af svörum Vegagerðarinnar til Spegilsins og Austurfréttar er ljóst að unnið er hratt til að þessi áætlun gangi upp. Við vinnu á frumdrögum hafi meðal annars verið komið auga á þann möguleika að stytta hönnunartímann fyrir for-og verkhönnun þannig að hægt sé að bjóða út verkið í byrjun 2027 og hefja framkvæmdir á sumarmánuðum í stað þess að byrja 2028, segir í svari Vegagerðarinnar. Hún viðurkennir að til að þessi áætlun gangi upp sé ekkert rými fyrir neins konar utanaðkomandi tafir sem auðveldlega geti orðið.