Fjár­festar hafa verið að endur­meta áhættuálag á olíu vegna átakanna í Mið-Austur­löndum síðustu daga með til­heyrandi sveiflum á heims­markaðsverði á olíu. Heims­markaðsverð á Brent-hráolíu, sem er alþjóð­lega viðmiðunar­verðið, hefur hækkað um rúm 30% síðastliðinn mánuð. Ráðandi þáttur í verð­myndun á hráolíu síðustu daga hefur verið byggður á út­reikningum um hversu lengi röskun á skipa­flutningum í gegnum Hor­mússundið muni standa yfir. Olíu­birgðir heimsins voru fyrir átökin í góðu horfi og þrátt fyrir minni olíu­fram­leiðslu hjá Írak, Kúveit og Sam­einaða arabíska fursta­dæminu eftir að átökin hófust hefur fram­leiðsla verið nokkuð stöðug. Daan Stru­y­ven, yfir­maður greiningar á hrávörum fyrir Gold­man Sachs, sagði í hlað­varpi bankans í síðustu viku að sann­gjarnt verð (e. fair valu­e) fyrir Brent-hráolíu, miðað við óbreytt fram­boð, væri metið í kringum 65 dali á tunnuna. Brent var á þeim tíma í kringum 80 dali sem þýðir að áhættuálagið var í kringum 15 dali, sem sam­kvæmt út­reikningum Stru­y­ven þýðir að markaðurinn hafi verið að verð­leggja sviðs­mynd þar sem flæði um Hor­mússund myndi raskast veru­lega í um fjórar vikur. Nokkrum dögum síðar, er verðið á Brent var í 88 dölum, sagði Gold­man Sachs í bréfi til fjár­festa að það mætti túlka slíkt sem allt að fimm vikna röskun á olíu­flutningum. Þannig höfðu um­mæli Trump um að árásum á Íran væri að mestu lokið gríðar­leg áhrif á olíu­verð seint á mánu­dagskvöldið. Það gjör­breytir út­reikningum um hversu lengi röskun á orku­flutningum í gegnum Hor­mússundið verður og endur­reiknuðu fjár­festar áhættuálagið. Sam­kvæmt gögnum S&P Global og Kpler jukust olíu­flutningar um Hor­mússund þó lítil­lega á mánu­dag en námu samt aðeins um 20% af því sem telst venju­leg dags­um­ferð. Afar fá stór olíu­flutninga­skip lögðu það á sig að fara í gegnum sundið en ein helsta skýringin á því er staðan á trygginga­markaði. Trygginga­vernd vegna stríðsáhættu fyrir skip og farm hefur víða verið skert eða sagt upp með stuttum fyrir­vara. Það hækkar kostnað og gerir skipafélögum erfiðara fyrir að tryggja ferðir um svæðið, með þeim af­leiðingum að stór olíu­flutninga­skip halda sig frekar til hlés. „Þetta snýst allt um langtíma­horfur“ Brynjólfur Stefáns­son, for­stöðumaður sér­hæfðra fjár­festinga hjá Ís­lands­sjóðum sem stýrði af­leiðu­bók Morgan Stanl­ey í hráolíu um ára­bil, segir þá sem hafa stundað við­skipti á olíu­markaðinum vita að langtíma­horfur og í hvaða jafn­vægi fram­boð og eftir­spurn eru skiptir mestu máli. Að hans mati var olíu­markaðurinn í góðu horfi þegar árásin hófst. Fram­leiðsla hafi verið rúmar 100 milljón olíu­tunnur á dag á svæðinu og birgðastaða næg víða. „Það var til­tölu­lega mikil olía og það var hægt að bregðast við áföllum. Sjá einnig „Fjárfestar líklegast ofmetið áhrifin af hækkun olíuverðs“ Að hans mati var olíu­markaðurinn í góðu horfi þegar árásin hófst. Fram­leiðsla hafi verið rúmar 100 milljón olíu­tunnur á dag á svæðinu og birgðastaða næg víða. „Það var til­tölu­lega mikil olía og það var hægt að bregðast við áföllum. Olíu­markaðurinn er þannig að það skiptir ekki öllu máli að ein­hver olía detti út af markaði í skamman tíma því þetta snýst allt um langtíma­horfur.“ Hversu lang­varandi ástandið verður skiptir þó miklu máli. „Þó að ríki heims eigi mikið af birgðum þola þau ekki að Hor­mússundið sé lokað til lengri tíma, það er alveg klárt mál,“ segir Brynjólfur. „Þrátt fyrir að Íranar hafi lengi reynt að koma sér upp kjarna­vopni hefur lokun Hor­mússundsins ávallt verið þeirra helsta vopn.“ Það er þó ómögu­legt að horfa fram hjá áhrifunum heima fyrir. Brynjólfur segir að Ís­lendingar séu mjög háðir því að nota olíu í sínum helstu út­flutnings­greinum, sér­stak­lega fisk­veiðum og ferða­mennsku. Hann segir mikið af olíunni sem fer í gegnum Hor­smússundið vera svo­kallaða miðlungsþunga, súra hráolíu sem henti vel til fram­leiðslu á dísil- og þotu­elds­neyti sem skipti tölu­verðu máli fyrir ís­lenska at­vinnu­vegi sem nota olíu. „Ég hef áður bent á það að við Ís­lendingar þurfum að vera miklu ákveðnari í því að koma okkur upp birgðum af þeim olíu­vörum sem við notum mest. Við erum hvergi nærri þjóðum sem við berum okkur saman við þegar kemur að slíkum birgðum,“ segir Brynjólfur. Áskrifendur geta lesið ítarlega umfjöllun Viðskiptablaðsins um olíuverð, Icelandair, Eimskip og áhrifin á Ísland hér.