PwC hefur verið dregið inn í eitt um­fangs­mesta fjár­svikamál í sögu Dan­merkur, þar sem danski ríkis­sjóðurinn var hlunn­farinn um 12,7 milljarða danskra króna á árunum 2012 til 2015. Málið varðar endur­greiðslur á skatti sem haldið hafði verið eftir af arð­greiðslum danskra félaga. Í ákveðnum til­vikum geta er­lendir fjár­festar fengið slíkan skatt endur­greiddan, meðal annars á grund­velli tvísköttunar­samninga. For­senda þess er þó að þeir hafi í raun átt hluta­bréfin og fengið arðinn greiddan. Sam­kvæmt dönskum skatta­syfirvöldum var í þessum mála­flokki í mörgum til­vikum byggð upp pappírs­slóð sem lét líta út fyrir að viðkomandi aðilar hefðu átt dönsku hluta­bréfin og fengið arð, þótt svo hefði ekki verið. Á þeim grund­velli hafi verið fengnar endur­greiðslur úr ríkis­sjóði sem ekki var réttur til. Einn þeirra sem nú sæta slíkri endur­kröfu er bandaríski fjár­festirinn David Freelove. Dönsk skatta­yfir­völd krefja hann nú um 104 milljónir danskra króna, auk vaxta, vegna endur­greiðslna sem tvö bandarísk félög tengd honum fengu á árunum 2013 og 2014. Málið verður tekið fyrir fyrir al­ríkis­dómstóli á Man­hattan í New York í apríl. Freelove neitar því að hafa gert nokkuð rangt. Í vörnum sínum styðst hann meðal annars við skatta­lega álits­gerð sem var unnin hjá PwC í Dan­mörku árið 2013. Skjalið hefur ekki áður verið opin­bert en verður nú að hluta lagt fram fyrir dómi. Þar með hefur PwC orðið hluti af málinu, þótt fyrir­tækinu sé ekki sjálfu stefnt. Sam­kvæmt um­fjöllun Børsen var álits­gerðin unnin af tveimur hátt­settum skattasér­fræðingum hjá PwC í Hellerup. Hún byggði á til­teknum for­sendum sem ráðgjöfunum voru gefnar, meðal annars að eitt félaganna í við­skipta­keðjunni myndi kaupa dönsk hluta­bréf og taka við arð­greiðslum af þeim. Á þeim grund­velli komst PwC að þeirri niður­stöðu að bandarískt félag á vegum Freelove gæti talist raun­veru­legur eig­andi arðsins í skatta­legum skilningi. Ágreiningurinn snýst um þessar for­sendur. Yfir­völd í Dan­mörku telja að þær hafi ekki staðist. Að mati yfir­valda voru hluta­bréfin ekki keypt með þeim hætti sem lagt var upp með og arður ekki greiddur eins og álits­gerðin gerði ráð fyrir. PwC hafi því ekki lagt mat á það sem raun­veru­lega átti sér stað, heldur á það hvernig skatta­leg staða yrði ef við­skiptin færu fram með þeim hætti sem félögin lýstu. Þetta skiptir veru­legu máli í málinu. Álits­gerð sem byggir á réttum laga­for­sendum getur haft lítið vægi ef þær stað­reyndir sem hún byggir á reynast ekki vera fyrir hendi. Í þessu til­viki snýst deilan því ekki ein­göngu um skatta­lega með­ferð við­skipta heldur einnig um það hvort við­skiptin hafi raun­veru­lega farið fram. Freelove vill engu að síður styðjast við álits­gerðina til að sýna fram á að hann hafi byggt á fag­legri ráðgjöf og talið fyrir­komu­lagið lög­mætt. Danska skatta­stjórnin reyndi að koma í veg fyrir að skjalið yrði lagt fram í málinu, en niður­staðan varð sú að hluti þess verður þó lagður fyrir dóminn í New York. PwC hefur ekki viljað tjá sig efnis­lega um málið og vísar til þagnar­skyldu gagn­vart við­skipta­vinum. Í svari til Børsen bendir fyrir­tækið jafn­framt á að danska skatta­stjórnin telji sjálf að minnis­blaðið skipti ekki máli fyrir skaða­bótakröfuna á hendur Freelove. Sam­kvæmt upp­lýsingum Børsen telja dönsk yfir­völd þó ekki að aðkoma PwC sé í sjálfu sér ámælis­verð. Skýringin er sú að álits­gerðin virðist hafa verið samin með venju­bundnum fyrir­vörum og byggð á skýrt af­mörkuðum stað­reyndum sem ráðgjafarnir voru beðnir um að leggja til grund­vallar. Vandinn liggur fremur í því hvort þær stað­reyndir hafi verið réttar. Robert Spli­id, sér­fræðingur í fjár­mála­við­skiptum og lektor við Copen­hagen Business School, segir í sam­tali við Børsen að álits­gerð PwC virðist ekki vera var­huga­verð í sjálfu sér. Hún taki mið af þeim for­sendum sem henni voru gefnar, meðal annars að aðeins einn raun­veru­legur móttakandi arðs væri til staðar og að ekki væri um lokaða hringrás að ræða án raun­veru­legrar hluta­bréfa­eignar. Mál Freelove er eitt af síðustu stóru bandarísku málunum sem enn eru rekin í kjölfar þessa danska hneykslis. Sam­hliða hafa verið rekin sakamál í Dan­mörku og skaða­bóta­mál í fleiri löndum. Þekktasti maðurinn í þessum mála­flokki er breski fjár­mála­maðurinn Sanjay Shah, sem var dæmdur í tólf ára fangelsi í desember 2024 fyrir að hafa svikið meira en níu milljarða danskra króna úr danska ríkis­sjóðnum. Þeim dómi hefur verið áfrýjað. Málið í New York mun því ekki aðeins snúast um hvort David Freelove eigi að greiða fé til baka heldur einnig um hvort hann geti borið fyrir sig að hann hafi reitt sig á fag­lega ráðgjöf um fyrir­komu­lag sem hann taldi lög­mætt. Fyrir PwC felst viðkvæmnin einkum í því að nafn fyrir­tækisins er nú komið inn í eitt um­deildasta skatta­mál Norður­landa, þótt fyrir­tækið sé ekki sjálft aðili að dóms­málinu.