Krónan hefur haldið velli betur en margir hefðu átt von á þrátt fyrir sviptingar á alþjóðamörkuðum, hækkandi orku­verð og vaxandi óvissu vegna átaka í Miðaustur­löndum. Í nýrri greiningu Jóns Bjarka Bents­sonar, aðal­hag­fræðings Ís­lands­banka, kemur fram að vaxta­munur við útlönd, sterk er­lend staða þjóðar­búsins og þokka­legt jafn­vægi í fjár­magns­flæði styðji gengi krónunnar til skemmri tíma. Til lengri tíma séu þó áfram horfur á veikari krónu. Það sem af er ári hefur krónan styrkst um ríf­lega 2 pró­sent að jafnaði sam­kvæmt við­skipta­veginni gengis­vísitölu Seðla­bankans. Gagn­vart evru nemur styrkingin rúmum 3 pró­sentum, gagn­vart bandaríkja­dal rúmum 2 pró­sentum og gagn­vart breska pundinu tæpum 2 pró­sentum. Þrátt fyrir þessa þróun bendir Jón Bjarki á að gengi krónunnar sé í raun fremur nálægt meðaltali síðasta árs. Jón Bjarki Bentsson, aðalhagfræðingur Íslandsbanka © Aðsend mynd (AÐSEND) Þróunin síðustu þrjú ár hafi þó ein­kennst af hæg­fara styrkingu þegar horft sé fram hjá skammtíma­sveiflum. At­hyglin beinist sér­stak­lega að því hversu lítil áhrif átökin á Persaflóa­svæðinu hafa haft á krónuna. Gagn­vart evru er hún til að mynda óbreytt frá lokum febrúar, þegar átökin hófust. Krónan hefur veikst lítil­lega gagn­vart bandaríkja­dal og bresku pundi frá þeim tíma en á móti styrkst gagn­vart sænsku og norsku krónunni. Jón Bjarki segir það vekja at­hygli að ís­lenska krónan hafi staðið sig svo vel gagn­vart norsku krónunni þrátt fyrir að Noregur njóti venju­lega stuðnings af hærra olíu­verði. Þar kunni áhyggjur af hag­vexti í Evrópu og aukin áhættu­fælni að vega á móti. Í greiningunni er bent á að sveiflurnar séu í heild hóf­legar miðað við þann óróa sem ríkt hefur á alþjóð­legum mörkuðum fyrir olíu, hrávörur og verðbréf. Sögu­lega hafi krónan oft sveiflast mun meira við sam­bæri­legar aðstæður, ekki síst vegna aukinnar áhættu­fælni og snarprar endur­stað­setningar fjár­magns. Að þessu sinni hafi hún hins vegar sýnt veru­lega seiglu. Jón Bjarki rekur þessa seiglu meðal annars til sterkrar er­lendrar stöðu þjóðar­búsins. Hann vísar þar til ný­legs rits Seðla­bankans um fjár­málastöðug­leika, þar sem lögð er áhersla á hversu mikilvæg hrein eignastaða Ís­lands gagn­vart útlöndum sé fyrir stöðug­leika krónunnar. Þar vegur þungt myndar­legt er­lent eigna­safn líf­eyris­sjóðanna, sem er stór hluti af er­lendum eignum þjóðar­búsins. Stór hluti er­lendra eigna líf­eyris­sjóðanna er í alþjóð­legum verðbréfa­sjóðum, sem endur­spegla aftur að stórum hluta alþjóð­lega hluta­bréfa­markaði, sér­stak­lega þann bandaríska. Jón Bjarki bendir á að þótt oft sé rætt um að Ís­lendingar missi frá sér inn­lend tækni- og nýsköpunar­fyrir­tæki, þá eigi lands­menn í gegnum líf­eyris­sjóðina veru­lega óbeina eign í stórum alþjóð­legum tækni­fyrir­tækjum. Sú eign sé dreifðari og síður sýni­leg, en engu að síður um­tals­verð. „Tímans þungi straumur“ Jón Bjarki fjallar einnig um líf­eyris­sjóðina sem hafa verið stórir þátt­tak­endur á gjald­eyris­markaði. Hrein gjald­eyris­kaup þeirra námu 54 milljörðum króna í fyrra sem var aðeins um helmingur af meðal­kaupum fyrri ára. Það hafi stutt við krónuna á síðasta ári. Nú hafi sjóðirnir hins vegar aukið gjald­eyris­kaup sín á ný og Seðla­bankinn bendi á að flestir þeirra hyggist auka vægi gjald­eyris­eigna áfram á þessu ári. Því megi búast við að þeir verði áfram stórir kaup­endur gjald­eyris á markaði. Þrátt fyrir þessa skammtíma­seiglu telur Jón Bjarki þó að veikingarþrýstingur á krónuna muni gera vart við sig þegar lengra er litið. Í janúar spáði Ís­lands­banki því að gengi evru yrði að meðaltali 149 krónur á þessu ári, 152 krónur á næsta ári og 156 krónur árið 2028, saman­borið við 145 krónur að meðaltali í fyrra. Frá því sú spá var sett fram hafi ýmis­legt reyndar batnað, bæði í út­flutnings­greinum og hvað varðar vaxta­mun við útlönd, sem bendi fremur til sterkara gengis næsta kastið. Að mati Jóns Bjarka mun „tímans þungi straumur“ þó áfram ýta krónunni í veikingarátt til lengri tíma nema verðlag og laun hér á landi þróist í betra samræmi við nágranna­löndin. Hann bendir á að raun­gengi krónunnar sé nú þegar í efri mörkum þess sem samrýmist þokka­legu ytra jafn­vægi. Ef nafn­gengið helst of sterkt á sama tíma og laun og verðlag hér hækka hraðar en er­lendis muni sam­keppnis­hæfni smám saman veikjast, við­skipta­halli aukast og leiðréttingin að lokum koma fram í skarpari gengislækkun.