Hrein fram­virk gjald­eyris­staða við­skipta­bankanna hefur aukist tals­vert frá því síðasta haust og bendir það til þess að bæði inn­lendir aðilar og er­lendir markaðsaðilar hafi verið virkari í samningum sem tengjast krónunni. Þetta kemur fram í nýrri greiningu Jóns Bjarka Bents­sonar, aðal­hag­fræðings Ís­lands­banka, þar sem hann vísar meðal annars til nýjustu um­fjöllunar Seðla­banka Ís­lands um gjald­eyris­markaðinn. Í lok febrúar nam hrein fram­virk gjald­eyris­staða við­skipta­bankanna 133 milljörðum króna og hafði þá aukist um ríf­lega 40 milljarða frá ágúst­lokum í fyrra. Um er að ræða stöðu bankanna í fram­virkum gjald­miðla­samningum og gjald­miðla­skipta­samningum, það er samningum þar sem aðilar festa gengi eða taka stöðu milli krónu og er­lendra gjald­miðla til framtíðar. Slík þróun getur bæði endur­speglað áhættu­varnir og fjár­hags­lega stöðutöku. Að mati Jóns Bjarka bendir þróunin annars vegar til þess að inn­lend fyrir­tæki og fjár­festar hafi í auknum mæli viljað verja sig gegn mögu­legri styrkingu krónunnar. Slík þörf getur myndast hjá aðilum sem eru með tekjur, eignir eða skuld­bindingar í er­lendum gjald­miðlum og vilja draga úr gengisáhættu. Hins vegar bendir hann á að virkni er­lendra fjár­mála­fyrir­tækja, beint eða óbeint, hafi einnig aukist í gjald­miðla­skipta­samningum við ís­lensku við­skipta­bankana undan­farin misseri. Sú þróun hafi vegið þungt í hækkun fram­virku stöðunnar. Jón Bjarki segir að aukin fram­virk staða gefi ákveðna innsýn í hvernig markaðsaðilar meta gengisáhættu og horfur fyrir krónuna. Hún sé um leið merki um að þótt krónan hafi verið stöðug að undan­förnu sé eftir­spurn eftir vörnum gegn gengis­hreyfingum enn veru­leg. Sjá einnig Fram­virk staða við­skipta­banka vex Hann bendir þó á að staðan sé allt önnur en fyrir banka­hrunið. Reglur Seðla­bankans tak­marki mjög mögu­leika er­lendra aðila til að taka stórar stöður í krónum í gegnum af­leiðu­við­skipti. Því sé ekki um að ræða sam­bæri­lega áhættu og þegar um­fangs­mikil skammtímastaða í krónum byggðist upp á fyrsta ára­tug aldarinnar. Fram­virka staðan er því að mati Jóns Bjarka fyrst og fremst merki um aukna notkun gengis­varna og meiri markaðs­virkni í kringum krónuna, fremur en vís­bending um óhóf­lega spá­kaup­mennsku.