Security News

Cybersecurity news aggregator

📰
INFO News Viðskiptablaðið

„Það sem Jamie Dimon gæti lært af falli Northern Rock“

Read Full Article →

Jamie Dimon, for­stjóri JP­Morgan Chase, gæti haft gagn af því að rifja betur upp lær­dóminn af síðustu fjár­mála­kreppu. Þetta kemur fram í hinum sögu­fræga skoðana­dálki LEX hjá Financial Times, í grein sem ber heitið „Það sem Jamie Dimon gæti lært af falli Northern Rock“ þar sem hug­myndir hans um breytingar á bandaríska innstæðu­trygginga­kerfinu teknar til gagn­rýninnar skoðunar. Til­efnið er ný­leg til­laga Dimons um að endur­skoða fyrir­komu­lag innstæðu­trygginga í Bandaríkjunum. Sam­kvæmt þeirri hugsun yrði vernd innstæðu­eig­enda aukin um­fram núverandi 250 þúsund dala há­mark, en á móti kæmi að hluti innstæðna um­fram það mark, til dæmis 5%, yrði látinn ganga strax til að mæta tjóni ef banki félli. Hug­myndin er sú að með því að draga úr hættunni á stór­felldu tapi fyrir efna­meiri við­skipta­vini megi minnka líkurnar á áhlaupi á banka þegar ótti grípur um sig. Í LEX er hins vegar bent á að sagan bendi til þess að slík milli­leið dugi skammt. Þar er sér­stak­lega vísað til falls breska bankans Northern Rock árið 2007. Þótt reglurnar á þeim tíma hefðu tryggt innstæðu­eig­endum undir til­teknu marki hluta af innstæðum sínum stöðvaðist áhlaupið ekki fyrr en bresk stjórn­völd lýstu yfir fullri ríkisábyrgð á innstæðum. Niður­staðan sem dregin er af því er að spari­fjár­eig­endur þoli al­mennt illa hvers kyns skerðingu, jafn­vel litla, þegar traust á banka brestur. Sjá einnig Northern Rock skilar tapi Financial Times bendir á að alþjóða­samtök innstæðu­trygginga­kerfa hafi síðar lýst slíkri hluta­skiptri tryggingu sem fyrir­komu­lagi sem gangi bein­línis gegn fjár­málastöðug­leika. Af þeirri ástæðu telur LEX að hug­mynd Dimons gæti reynst dýr fyrir bankana, þar sem kostnaður við trygginga­kerfið myndi aukast án þess að það skilaði endi­lega meiri ró á markaði þegar á reynir. Skoðana­dálkurinn viður­kennir þó að Dimon hafi rétt fyrir sér um eitt megin­at­riði: núverandi kerfi sé bæði óskýrt og sið­ferðis­lega vara­samt. Þótt opin­bera tryggingin í Bandaríkjunum miðist form­lega við 250 þúsund dali hafi stjórn­völd í reynd stigið inn og tryggt allar innstæður þegar þau telja kerfisáhættu vera til staðar. Það gerðist til dæmis þegar Silicon Vall­ey Bank og Signa­ture Bank féllu árið 2023. Að mati LEX skapar þetta hættu­legt mis­ræmi. Ef markaðurinn gengur út frá því að stjórn­völd komi alltaf til bjargar á síðustu stundu minnkar hvati banka til varfærni og innstæðu­eig­enda til að fylgjast gagn­rýnið með áhættu í banka­kerfinu. Í pistlinum er einnig vikið að hug­myndum sem komið hafa fram í bandarískum stjórn­málum um að hækka trygginga­vernd á sumum reikningum allt að 5 milljónum dala, en undan­skilja jafn­framt stærstu alþjóða­bankana á borð við JP­Morgan. LEX telur slíkt tveggja þrepa kerfi lík­legt til að auka kostnað, valda ruglingi um hvað sé tryggt og hvað ekki, og veikja þar með traust á kerfinu í heild. Jafn­vægið milli áhættu, kostnaðar og sið­ferðis­legrar áhættu sé því vanda­samt, ekki síst á tímum þar sem sam­félags­miðlar og net­bankar gera áhlaup á banka bæði hraðari og harðari en áður. Financial Times telur að rök séu fyrir því að hækka núverandi 250 þúsund dala viðmið til samræmis við verðbólgu, enda hafi það staðið óbreytt frá árinu 2008. Jafn­framt sé þó þörf á betra fjár­mála­læsi og skýrari ábyrgð þeirra fyrir­tækja og aðila sem halda háum fjár­hæðum í banka­innistæðum. Fyrir­tæki með milljónir dala á reikningum ættu, að mati LEX, að geta borið nokkra ábyrgð á því hvernig fé þeirra er dreift og varið. Niður­staðan í LEX er þó sú að enn mikilvægara en að endur­hanna innstæðu­tryggingar sé að draga úr líkum á banka­hruni í fyrsta lagi, með betra reglu­verki og öflugra eftir­liti. Þar telur dálkurinn horfurnar hins vegar daprar, enda séu bandarískir eftir­lit­saðilar veikari en áður.

Share this article