Hækkun óverð­tryggðra markaðs­vaxta frá áramótum skýrist að mestu af væntingum um hærri vexti næstu misseri. Jón Bjarki Bents­son, aðal­hag­fræðingur Ís­lands­banka, segir hækkandi verðbólguálag auka líkur á því að Seðla­bankinn hækki stýri­vexti aftur 20. maí. Hreyfingar á skulda­bréfa­markaði endur­spegla auknar væntingar um að vextir verði hærri næstu árin en áður var gert ráð fyrir. Þetta kemur fram í nýrri greiningu Jóns Bjarka Bents­sonar, aðal­hag­fræðings Ís­lands­banka. Hann segir ávöxtunar­kröfu óverð­tryggðra ríkis­bréfa hafa hækkað tals­vert frá áramótum, einkum á styttri enda vaxtarófsins. Ávöxtunar­krafa tíu ára ríkis­bréfa hefur hækkað um hálfa pró­sentu frá árs­byrjun og er nú rétt tæp­lega 7%. Þriggja ára krafan hefur hækkað enn meira, úr 6,9% í 7,6%, eða um 0,7 pró­sentur. Jón Bjarki segir hækkunina fyrst og fremst skýrast af því að markaðurinn reikni nú með hærri vöxtum næstu misserin, sér í lagi næstu tvö árin. „Með öðrum orðum: Hækkun á óverð­tryggða vaxtarófi ríkis­bréfa skýrist nær al­farið af hærri væntingum um vexti næstu 5 árin eða svo og þá sér í lagi næstu 2 árin eða svo,“ skrifar hann. Raun­vextir lægri en í haust Þótt óverð­tryggðir vextir hafi hækkað frá áramótum er myndin önnur þegar horft er til raun­vaxta, það er vaxta að teknu til­liti til verðbólgu. Jón Bjarki bendir á að langtíma raun­vextir hafi hækkað framan af síðasta ári og náð há­marki í haust. Síðan hafi þeir al­mennt lækkað á ný, þótt hluti þeirrar lækkunar hafi gengið til baka eftir að Seðla­bankinn hækkaði stýri­vexti 18. mars. Langtíma­raun­vextir, miðað við vaxta­feril verð­tryggðra ríkis­bréfa, eru nú á svipuðum slóðum og fyrir ári. Skammtíma­raun­vextir eru hins vegar enn heldur lægri en þeir voru í byrjun maí í fyrra. Aðhald raun­vaxta­stigsins sé því, á þann mæli­kvarða, áþekkt því sem það var rétt áður en Seðla­bankinn hóf vaxtalækkunar­ferli fyrir tæpu ári. Verðbólguálag hækkar Á sama tíma og óverð­tryggðir vextir hafa hækkað en raun­vextir lítið breyst hefur verðbólguálag á skulda­bréfa­markaði hækkað. Verðbólguálag er munurinn á ávöxtunar­kröfu óverð­tryggðra og verð­tryggðra skulda­bréfa. Það er oft notað sem vís­bending um verðbólgu­væntingar markaðarins, þótt það endur­spegli einnig aðra þætti, svo sem áhættuálag og mis­munandi seljan­leika bréfa. Sam­kvæmt út­reikningum Ís­lands­banka er verðbólguálag til þriggja ára nú um 4,6% og hefur hækkað um 0,8 pró­sentur frá áramótum. Verðbólguálag til tíu ára er um 4,1% og hefur hækkað um tæp­lega 0,4 pró­sentur á sama tíma. Þetta rímar, að mati Jóns Bjarka, við ný­legar kannanir sem sýna að verðbólgu­væntingar heimila og fyrir­tækja hafa hækkað, hvort sem horft er til eins árs, tveggja ára eða fimm ára. Langtíma­væntingar stöðugri Jákvæðari hliðin er sú að langtíma­væntingar virðast ekki hafa losnað með sama hætti. Jón Bjarki bendir á að svo­nefnt fimm ára verðbólguálag eftir fimm ár, það er verðbólguálag fyrir tíma­bilið 2031 til 2035, hafi verið nokkuð stöðugt undan­farin misseri. Það reiknist nú um 3,7%, svipað og í árs­byrjun og 0,2 pró­sentum lægra en fyrir ári. Það bendir til þess að markaðurinn hafi meiri áhyggjur af verðbólgu á næstu árum en af því að verðbólga haldist mjög há til lengri tíma. Engu að síður er stutta verðbólguálagið áhyggju­efni. Þar blasir við að markaðurinn verð­leggur meiri verðbólguþrýsting til skemmri tíma en áður. Peninga­stefnu­nefnd Seðla­banka Ís­lands tekur næstu vaxtaákvörðun 20. maí. Jón Bjarki segir að í mars hafi nefndin haft veru­legar áhyggjur af þróun verðbólgu­væntinga og verðbólguálags. Þá hafi nefndin hækkað vexti um 0,25 pró­sentur og talið að hækkunin myndi aðeins vega upp hluta af þeim aukna peninga­lega slaka sem hærri verðbólgu­væntingar hefðu haft í för með sér. Síðan þá hafi verðbólguálag til skemmri tíma áfram hækkað. „Miðað við þróunina síðan er vandséð að nefndin hafi annan kost en að hækka vexti á ný þann 20. maí,“ skrifar Jón Bjarki.