Dr. Jónas Bjarnason hjá Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins er nýkominn heim úr ferð til Kanada þar sem hann kynnti sér stjórnun á hinu opinbera eftirliti með fiskafurðum og framleiðslu í sjávarútvegi og fylgdist með því sem er að gerast í kanadískum fiskiðnaði. „Eftirlitið er í mun fastari og ákveðnari skorðum en hér á landi, enda er eftirlitið í Kanada í nánu samræmi við þau markmið sem kanadísk stjórnvöld hafa sett um aukin gæði í sjávarútvegi. Það má nefna það sem dæmi að á næsta ári taka gildi lög sem kveða á um að meta eigi allan ferskan fisk eftir mjög fullkomnu ströngu matskerfi, nokkurs konar punktakerfi sem náðst hefur fullkomin samstaða um við hagsmunaaðila,“ segir Jónas. Öll smáatriði metin Samkvæmt upplýsingum þeim sem Jónas hefur frá Kanada er nú byrjað að greiða eftir essu kerfi hjá stærsta útgerðar- og fiskvinnslufyrirtækinu á Nova Scotia, National Sea og á Nýfundnalandi er þegar byrjað að meta allan fisk eftir þessu kerfi, þó ekki sé greitt í samræmi við það enn sem komið er.“ Að sögn Jónasar byggir kerfi Kanadamanna á því að öll minnstu smáatriði, svo sem litur, hitastig auk hefðbundins útlits, eru metin. Kerfið er ekki ósvipað því sem Jónas hefur sjálfur lagt til í íslenskum sjávarútvegi. Besti gæðaflokkur Kanadamanna tekur þeim íslenska fram „Hin gamla aðferð Kanadamanna var fólgin í því að það sama var greitt fyrir allan hæfan fisk en nú verða hins vegar teknir upp þrír gæðaflokkar, bæði varðandi ferskfiskinn og frystu afurðirnar. Þetta þýðir í raun að besti gæðaflokkur Kanadamanna tekur þeim íslenska fram vegna þess að þeir munu gera meiri og sérhæfðari kröfur en hér þekkjast. Þegar til lengri tíma er litið ættu Kanadamenn að geta boðið t.d. helstu viðskiptaaðilum okkar í Bandaríkjunum, fyrsta flokks flök og algerlega ábyrgst gæði þeirra.“ Gæti valdið erfiðleikum Fiskifréttir 14. júní 1985. -— Nú lét Halldór Ásgrímsson sjávarútvegsráðherra þau orð falla í Kanadaheimsókn sinni að það væru hagsmunir Íslendinga ef Kanadamönnum tækist að auka gæði fisksins. Með því móti myndi verð almennt hækka á mörkuðum. Eru það hagsmunir okkar að kanadíski fiskurinn verði jafngóður og sá íslenski? „Það er ekki hægt að afgreiða þetta á þennan hátt. Það er sameiginlegur hagsmunaþáttur í þessu þar sem almenn bætt fiskgæði auka neyslu og bæta samkeppnisaðstöðu fisks gagnvart öðrum matvælum og auk þess hefur samkeppnin sjálf frískandi áhrif á fiskmarkaðinn. Á móti kemur að við gætum hæglega tapað mörkuðum og viðskiptavinum ef Kanadamenn sækja í sig veðrið eins og nú er allt útlit fyrir. Að minnsta kosti þegar til skemmri tíma er litið gætu aukin gæði fiskafurða frá Kanada gert okkur erfitt fyrir.“ Með betri fisk eftir fimm ár — Hvað er almennt að gerast í Kanada í þessum málum? Er einhver vakning í gangi í þá átt að bæta gæðin? „Kanadamenn hafa fram að þessu verið taldir með lakari fisk en við en ég þykist sjá það fyrir að ef ekkert verður að gert hér heima og Kanadamenn fara sínu fram þá verði þeir komnir með betri fisk en við eftir fimm ár. Ástæðurnar fyrir þessu eru margar en þeir eru núna að bæta úr öllum helstu ágöllum varðandi alla hluti í kanadískum sjávarútvegi. Þeir eru að taka upp nýja gerð af vörpum sem tekur hámark 15 tonn í hali og kemur því í veg fyrir að fiskurinn springi í vörpunni. Þeir eru óðfluga að breyta togurunum með það í huga að ísa í kassa. Löndunarbúnaði og löndunaraðferðum hefur verið ábótavant en þeir eru nú að bæta úr þeim atriðum og þegar við bætist hið nýja punktakerfi í matinu þá eru þeir tvímælalaust á réttri braut.“ Þurfum að breyta öllum leikreglum — Hvað þurfa Íslendingar að gera ef þeir eiga ekki að dragast aftur úr? „Við þurfum að auka gæði landaðs afla og minnka geymslu í landi. Við þurfum að breyta öllum leikreglum meðal annars með nákvæmu ferskfiskmati þannig að sjómenn og útgerðarmenn og svo einstaka fiskverkendur hafi hag af slíkum breytingum. Við þurfum að setja okkur ákveðin markmið og áætlanir og vinna ötullega eftir þeim.“ Vinna nýrri fisk — Nú er nokkuð ljóst að það verður erfitt að stytta úthald íslensku togaranna en þær raddir gerast háværari að setja eigi frystibúnað um borð í togarana og frysta ferskan fisk t.d. fyrri hluta veiðiferðar. Landa síðan ferskum fiski og nýfrystum sem hægt sé að þíða upp og vinna eftir hendinni. Er tvífrystingin það sem koma skal? „Það leikur enginn vafi á því að það er betra að frysta alveg ferskan fisk, þíða hann síðan upp og frysta aftur heldur en að vinna fisk og frysta sem er kominn á ystu nöf. Ég held að þessu verði best svarað með því að þennan möguleika verður að skoða í fullri alvöru,“ sagði dr. Jónas Bjarnason.