Sam­runa­viðræðum Ís­lands­banka og Skaga, móðurfélags VÍS, Fossa og Ís­lenskra verðbréfa, var slitið um helgina í kjölfar þess að stjórn Ís­lands­banka taldi að for­sendur sam­runans hefðu breyst þannig að breyta þyrfti gagn­gjaldi sem lagt var upp með í skilmála­skjali. Í kaup­hallar­til­kynningu Ís­lands­banka þar sem greint er frá viðræðuslitum er vísað til vænta aukinna eigin­fjárkrafna Seðla­banka Ís­lands vegna eignar­halds banka á tryggingafélagi, þróunar á markaðsvirði félaganna og niður­staðna greininga úr sam­runa­ferlinu. Skagi svaraði því til að Ís­lands­banki hefði lagt fram „veru­legar breytingar á gagn­gjaldi“ sem færu út fyrir um­samda skilmála og endur­spegluðu „engan veginn“ virði Skaga í sam­einuðu félagi. Sam­kvæmt heimildum Við­skipta­blaðsins var hlut­höfum Skaga áfram boðinn 15% hlutur í sam­einuðu félagi þótt gagn­gjaldið hefði verið lækkað í breytingar­tillögum Ís­lands­banka. Þetta getur gengið upp á ýmsa vegu, því fjöldi nýrra Ís­lands­banka­hluta sem þarf að gefa út til að ná 15% loka­hlut getur breyst meðan á ferlinu stendur, til dæmis vegna endur­kaupa, arð­greiðslna, gengis­viðmiða og annarra leiðréttinga. Mis­munandi þróun á markaðsvirði hefur verið mikið í um­ræðunni en það var þó í reynd breyta sem for­svars­menn fyrir­tækjanna tveggja hefðu getað séð fyrir enda fylgir því alltaf áhætta að semja um fyrir fram ákveðinn fjölda hluta og skipti­hlut­fall. Um leið og slíkir skilmálar eru kynntir fara fjár­festar að miða verð­myndunina við vænt skipti­gengi og líkurnar á að sam­runinn gangi í gegn, og þá myndast óhjákvæmi­lega af­sláttur eða álag á sam­runann sem í dag­legu tali er kallað mer­ger spread. Álagið var þó 26% á síðasta við­skipta­degi fyrir viðræðuslit og var því gjald­miðillinn í við­skiptunum, hluta­bréf Ís­lands­banka, orðinn fremur dýr. Sú ákvörðun Fjár­mála­eftir­lits Seðla­banka Ís­lands hins vegar að íhuga að blýhúða reglu­verk í kringum banka sem eiga tryggingafélag undir lok árs 2025 hafði þó veru­leg áhrif á vænt virði og arð­semi sam­runans. FME birti rétt fyrir áramót svo­kallað um­ræðu­skjal þar sem sett var fram ný að­ferð til að reikna viðbótar­eigin­fjárkröfu banka sem er veru­legur eig­andi tryggingafélags. Sé tekið mið af for­múlu FME í skjalinu hækkaði eigin­fjár­binding Ís­lands­banka við það að eignast Skaga/VÍS um 4,6 milljarða. Markaðsverðið í við­skiptunum er 40 milljarðar en eigið fé Skaga­sam­stæðunnar var í kringum 24 milljarðar í árs­lok 2025. Við­skipta­vildin sem myndast er í kringum 16,5 milljarða, sem Ís­lands­banki þurfti að fjár­magna með hluta­fé þannig að bindingin yrði 16,5 milljarðar. Í kjölfarið af því þarf bankinn að binda efnis­legt eigið fé Skaga inn í Stoð 1 sem er í kringum 4 milljarðar. Sjá einnig Hver henti skipti­lykli í gang­verkið? Binding Ís­lands­banka í við­skiptunum var því í kringum 20 milljarðar en ef fyrir­huguð hug­mynd FME um viðbótar­kröfu verður inn­leidd gæti bindingin sam­kvæmt út­reikningum heimildar­manna færst upp í tæpa 24,6 milljarða. Ís­lenskir bankar eru sagðir hafa gagn­rýnt þessar hug­myndir FME í samráðs­ferli og er með öllu óvíst hvort eftir­litið ákveði að ganga jafn langt og lagt var upp með fyrir áramót. Engu að síður skapa svona hug­myndir óvissu en allir bankar landsins bíða enn eftir því að sjá hvaða út­færslu FME ákveður að vinna með. Áhrifin eru þó mismunandi eftir bönkum og tryggingarfélögum líkt og lesa má betur um hér. Sjá einnig Áhættu­vegnar eignir gætu lækkað um allt að 76 milljarða Danska málamiðlunin sérstaklega nefnd Þótt heil­mikil stærðfræði fylgdi út­reikningunum eftir­litsins í um­ræðu­skjalinu í desember má segja á manna­máli að FME sé að íhuga að leggja hærri viðbótar­eigin­fjárkröfu á banka sem eiga tryggingafélög en tíðkast al­mennt í Evrópu. FME ákveður að ganga lengra en nær öll lönd álfunnar þar sem eftir­litið gengur út frá því að banki muni, vegna óskrifaðrar ábyrgðar, stíga inn og styðja tryggingafélagið sitt ef það lendir í miklum áföllum. Þessi óskrifaða ábyrgð krefst viðbótar­bindingar ofan á þegar háar eigin­fjárkröfur ís­lenskra banka að mati FME. Hér er mikilvægt að hafa í huga að eftir­litið er ekki að bregðast við yfir­vofandi hættu eða veik­leika hjá ís­lenskum tryggingafélögum. Þetta er fyrst og fremst varfærnis­leg nálgun sem byggir á verstu mögu­legri sviðs­mynd sem gæti hug­san­lega, en kannski ekki al­farið hispurs­laust, gerst einn daginn. Þótt það sé ekki sagt berum orðum í um­ræðu­skjalinu virðist undir­liggjandi hugsun FME þó vera sú að eftir­litið telji eigið fé í tryggingafélögum á Ís­landi vera of lítið. Engu að síður leggst blýhúðunin einungis á banka sem eiga tryggingafélag en ekki öll tryggingafélög. En með því að leggja til viðbótar­kröfu í stoð 2 fyrir eign banka í tryggingafélagi er FME í raun að ganga í gagnstæða átt við það sem danska málamiðlunin átti að tryggja. Í fjár­festa­kynningu Ís­lands­banka í lok október var sam­legð af sam­runanum við Skaga tengd með beinum hætti við um­fjöllun um dönsku málamiðlunina. Danska málamiðlunin er í grunninn heimild í evrópsku reglu­verki sem léttir bönkum sem eiga tryggingafélög lífið. Í allri álfunni er einungis eitt land sem leggur á viðbótar­kröfu á banka sem eiga tryggingarfélag. Ís­lensk eftir­lits­yfir­völd sáu þó lík­legast sam­legð meðal tveggja kerfis­lega mikilvægra banka og tryggingarfélaga og það stefndi í að þriðji bankinn myndi njóta góðs af slíku og ákváðu því að reikna út blýhúðun með til­heyrandi eigin­fjár­bindingu sem við­skipta­vinir bankanna bera kostnað af á endanum. Seðla­banki Ís­lands, sem krefst nú þegar gríðar­legrar eigin­fjár­bindingar hjá fjár­mála­fyrir­tækjum, velti því upp í desember hvort það mætti krefjast enn meiri bindingar hjá þeim sem eiga tryggingarfélag. Áskrifendur geta lesið ítarlega umfjöllun Viðskiptablaðsins um viðræðuslitin hér.